Giữa lòng thành phố Beauvais, miền bắc nước Pháp, Beauvais Cathedral được xem là một trong những công trình tiêu biểu nhất của thời kỳ hoàng kim kiến trúc Gothic châu Âu. Không chỉ nổi tiếng bởi lịch sử xây dựng nhiều thăng trầm, ngôi thánh đường này còn nắm giữ một kỷ lục đặc biệt. Đó là sở hữu cung thánh Gothic cao nhất thế giới, với chiều cao lên tới 48,5 mét.
Nhà thờ được khởi công vào năm 1225, trong bối cảnh nước Pháp bước vào cao trào của phong trào xây dựng các đại giáo đường Gothic. Các kiến trúc sư thời bấy giờ mang trong mình khát vọng tạo nên một thánh đường vượt trội về chiều cao và sự thanh thoát, như một cách diễn tả niềm tin tuyệt đối vào Thiên Chúa và mong muốn đưa không gian thờ phượng tiệm cận với thiên đàng. Phần cung thánh, hoàn thành trong thế kỷ XIII, trở thành trái tim của công trình và cũng là nơi thể hiện rõ nhất tinh thần Gothic. Những cột đá vươn thẳng, hệ vòm cao vút và các cửa sổ kính màu lớn cho phép ánh sáng tràn ngập nội thất, tạo nên cảm giác vừa nhẹ nhàng vừa siêu nghiệm.
Không dừng lại ở đó, vào thế kỷ XVI, nhà thờ Beauvais từng được bổ sung một tháp trung tâm cao khoảng 153 mét. Trong giai đoạn từ năm 1569 đến 1573, đây là công trình cao nhất thế giới do con người xây dựng. Tham vọng vươn tới độ cao chưa từng có đã đưa Beauvais trở thành biểu tượng của sự táo bạo trong tư duy kiến trúc. Tuy nhiên, chính khát vọng ấy cũng khiến công trình phải trả giá. Nhà thờ đã hai lần gặp sự cố sụp đổ kết cấu, vào thế kỷ XIII và thế kỷ XVI, buộc các kiến trúc sư phải gia cố bằng hệ thống trụ chống, giằng kim loại và nhiều giải pháp kỹ thuật bổ sung.
Sau biến cố thế kỷ XVI, kế hoạch xây dựng phần thân nhà thờ theo quy mô ban đầu không còn được tiếp tục. Vì vậy, cho đến ngày nay, Beauvais vẫn được xem là một ngôi thánh đường chưa hoàn chỉnh. Công trình hiện nay chủ yếu gồm cung thánh, gian trong và bảy nhà nguyện hình đa giác được nối với nhau bằng một hành lang vòng. Đáng chú ý, trong tổng thể kiến trúc vẫn còn tồn tại phần di tích của một nhà thờ cổ theo phong cách La Mã từ thế kỷ X, gọi là Basse Œuvre, được giữ nguyên vị trí ban đầu và chưa từng bị thay thế.
Dù không đạt được hình hài trọn vẹn như bản thiết kế ban đầu, Beauvais Cathedral vẫn được giới chuyên môn đánh giá là một trong những “thí nghiệm” táo bạo nhất của kiến trúc Gothic. Công trình phản ánh rõ giới hạn kỹ thuật của thời Trung cổ, nhưng lại cho thấy niềm tin mạnh mẽ vào sự quan phòng của Chúa nơi các nhà kiến trúc trong hành trình chinh phục chiều cao và ánh sáng. Đứng dưới cung thánh cao gần 50 mét, người ta dễ dàng cảm nhận được sự nhỏ bé của mình trước không gian linh thiêng và vĩ đại, đúng như thông điệp mà các bậc tiền nhân muốn gửi gắm cách đây tám thế kỷ.
Đến nay, nhà thờ Chính tòa Thánh Phêrô Beauvais vẫn chưa hoàn công, nhưng lại hoàn chỉnh theo cách rất riêng, bởi chính những khiếm khuyết ấy đã làm nên giá trị độc nhất của Beauvais trong lịch sử kiến trúc thế giới.
Sưu tầm & biên tạp